عیسی (علیهالسلام) بر تفاوت مهم بین خواستههای دنیوی و دانش معنوی تأکید میکند. او صداقت کسی را که ادعا میکند دانش حقیقی دارد، اما زندگی مادی خود را بر زندگی ابدی آخرت خود ترجیح میدهد، زیر سؤال میبرد. ایشان تأکید میکنند که دانش واقعی ریشه در درک هدف نهایی فرد و تلاش برای آنچه به نفع روح است، دارد، نه غرقشدن در لذتهای زودگذر دنیوی که ممکن است منجر به آسیب شود.
۱. دانش حقیقی در اولویتدادن به زندگی اخروی نهفته است.
عیسی (علیهالسلام) بین دانش سطحی و خرد حقیقی تمایز قائل میشود. کسی که صرفاً بر زندگی مادی خود تمرکز میکند و از رشد معنوی و آمادگی خود برای زندگی اخروی غافل میشود، نمیتواند دانشمند محسوب شود. دانش حقیقی شامل درک ماهیت گذرای این دنیا و اولویتدادن به موفقیت ابدی است.
۲. خطر مادیگرایی
این گفته کسانی را که غرق در عشق به داراییها، لذتها و جاهطلبیهای دنیوی هستند، مورد انتقاد قرار میدهد. این حدیث هشدار میدهد که تمرکز بیش از حد بر زندگی مادی میتواند عواقب مضری داشته باشد، زیرا فرد را از آنچه واقعاً به نفع روح است، یعنی ایمان، اعمال نیک و آمادگی برای آخرت، منحرف میکند.
۳. تعریف سود و زیان
عیسی (ع) ما را به چالش میکشد تا در مورد آنچه واقعاً به ما سود میرساند در مقابل آنچه به ما آسیب میرساند، تأمل کنیم. اغلب، چیزهای دنیوی که در کوتاهمدت مطلوب یا لذتبخش به نظر میرسند، میتوانند بهسلامت معنوی ما آسیب برسانند. سود واقعی در زندگیای است که با هدایت خداوند همسو باشد و ما را برای زندگی ابدی آماده کند.
۴. منشاء ریاکاری تغایر در ارزش ها است.
این گفته نسبت به ریاکاری - تظاهر به دانش درحالیکه در عمل زندگیای مغایر با اصول معنوی داشته باشیم - هشدار میدهد. کسی که ادعا میکند اهمیت زندگی پس از مرگ را درک میکند؛ اما بهگونهای عمل میکند که دستاوردهای زودگذر دنیوی را در اولویت قرار میدهد، فقدان درک واقعی خود را آشکار میکند.
پیامدهای عملی:
۱. زندگی پس از مرگ را بر زندگی مادی اولویت دهید.
در مورد انتخابهای روزانه خود تأمل کنید و مطمئن شوید که آنها باهدف نهایی شما برای دستیابی به موفقیت در زندگی پس از مرگ همسو هستند. از غرقشدن در خواستههای مادی خودداری کنید و بر آنچه روح شما را پرورش میدهد و رابطه شما را باخدا تقویت میکند، تمرکز کنید.
۲. از امیال مضر دوری کنید
اعمال و امیال خود را بادقت ارزیابی کنید. از خود بپرسید که آیا آنها بهسلامت معنوی بلندمدت شما سود میرسانند یا حواسپرتیهای مضری هستند. سعی کنید انتخابهایی داشته باشید که بهجای رضایت موقت، به منافع ابدی منجر شوند.
۳. به دنبال دانش واقعی باشید.
دانش واقعی فقط درک فکری نیست، بلکه خردی است که شخصیت شما را تغییر میدهد و اولویتهای شما را هدایت میکند. دانشی را دنبال کنید که به شما کمک میکند، از نظر معنوی رشد کنید و زندگی هدفمندی داشته باشید.
۴. بین زندگی مادی و معنوی تعادل برقرار کنید.
درحالیکه زندگی مادی برای بقاء ضروری است، اطمینان حاصل کنید که این زندگی دنیوی از اهداف معنوی شما پشتیبانی میکند و در همان راستا باشد، نه اینکه زندگی دنیوی کانون توجه شما بشود. از نعمتهای دنیوی بهعنوان ابزاری برای انجام کارهای نیک و رسیدن به قرب خدا استفاده کنید.
۵. از ریاکاری دوری کنید.
سعی کنید اعمال خود را با باورهایتان همسو کنید. اگر ادعا میکنید که برای زندگی پس از مرگ ارزش قائل هستید، مطمئن شوید که سبک زندگی شما منعکسکننده این اولویت است. اخلاص را پرورش دهید و کسی نباشید که در ظاهر خرد را به تصویر میکشد؛ اما در باطن مادیگرایی را در اولویت قرار میدهد.
نتیجهگیری:
سخنان حضرت عیسی (علیهالسلام) یادآوری میکند که دنیای مادی گذرا است و ما باید زندگی پس از مرگ را در اولویت قرار دهیم. دانش واقعی صرفاً پردازش فکری نیست؛ بلکه دانش واقعی، توانایی تشخیص آنچه واقعاً برای روح مفید است از آنچه مضر است، میباشد. کسانی که زندگی دنیوی خود را بر زندگی ابدی خود اولویت میدهند، نمیتوانند واقعاً خردمند تلقی شوند. این آموزه ما را به چالش میکشد تا در مورد اولویتهای خود تأمل کنیم، به دنبال خرد واقعی باشیم و زندگیای داشته باشیم که باهدف نهایی ما همسو باشد.
63173
شرح کلام منسوب به حضرت عیسی بن مریم(ع):
«كَيْفَ يَكُونُ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مَنْ دُنْيَاهُ عِنْدَهُ آثَرُ مِنْ آخِرَتِهِ، وَهُوَ مُقْبِلٌ عَلَى دُنْيَاهُ، وَمَا يَضُرُّهُ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِمَّا يَنْفَعُهُ؟»
این کلام در منابع اسلامی (مانند تحف العقول، بحارالانوار ج۷۵ ص۳۶۲، مستدرک الوسائل ج۱۱ ص۱۹۳) از حضرت عیسی(ع) نقل شده و در میان عرفا و اخلاقیون بسیار مشهور است.
ترجمه روان و دقیق:
چگونه میتواند کسی از اهل علم و عالِم واقعی باشد در حالی که:
- دنیا نزد او محبوبتر و باارزشتر از آخرت است،
- تمام همّ و جهتگیریاش به سوی دنیاست،
- و آنچه به او زیان میرساند (گناه، حرام، شهرت، مالِ ناپاک، مقام) برایش دوستداشتنیتر است از چیزی که به او سود میرساند (تقوا، اخلاص، علم نافع، عمل صالح)؟
شرح و تبیین
حضرت عیسی(ع) در این جملهٔ کوتاه، سه نشانهٔ اصلی «عالم غیرربانی» یا «عالم دنیادوست» را برمیشمارد که در حقیقت، ضدّ عالم واقعی است:
- ترجیح دنیا بر آخرت
عالم واقعی، آخرتش را به هیچ قیمتی با دنیا عوض نمیکند. اما عالم دنیادوست، حتی اگر هزار آیه و حدیث درباره زهد بداند، در عمل دنیا را بر آخرت ترجیح میدهد.
- اقبال کامل به دنیا
تمام وقت و فکر و برنامهریزیاش برای دنیاست: شهرت، صندلی، سخنرانی، عکس و فیلم، لایک و فالوور، پروژههای مالی، رقابت با همردیفان، حسادت علمی و… . آخرت در حاشیه است؛ شاید گاهی یک نماز و یک دعا، اما جهت اصلی قلبش دنیاست.
- دوست داشتن ضرر به جای نفع
بدترین نشانه: آنچه روح و آخرتش را تباه میکند (حسد، کبر، ریا، دروغ علمی، تملق، چاپلوسی، سکوت در برابر ظلم به خاطر منافع و…) برایش شیرینتر و دوستداشتنیتر است تا چیزی که واقعاً به درد آخرتش میخورد (توبه واقعی، دفاع از مظلوم حتی اگر ضرر مالی و مقامی داشته باشد، گفتن حقیقت حتی اگر فالوور کم کند).
مثالهای امروزی
- استادی که حاضر است تز دانشجویش را با تقلب و سرقت علمی دفاع کند تا رزومهاش قوی شود، ولی حاضر نیست یک کلمه از مقالهاش را به نام دانشجو بزند.
- سخنرانی که برای پر شدن سالن و گرفتن عکس و کلیپ، حرفهای عوامپسند و گاهی حتی خلاف واقع میزند، ولی اگر بگویند یک جلسه بدون هیچ عکس و فیلمی و فقط برای خدا سخنرانی کن، نمیآید.
- کسی که هزاران کتاب خوانده و درس خارج رفته، اما اگر مقام و پول و شهرت در میان باشد، عقیده و نظرش را تغییر میدهد.
نتیجهٔ کلام حضرت عیسی(ع)
علم بدون زهد و اخلاص، نه تنها نافع نیست، بلکه «عالم دنیادوست» از همه خطرناکتر است؛ چون هم خودش گمراه است و هم دیگران را گمراه میکند.
امام صادق(ع) فرمود: «إِذَا رَأَيْتُمُ الْعَالِمَ مُحِبّاً لِلدُّنْيَا فَاتَّهِمُوهُ عَلَى دِينِكُمْ»
(وقتی دیدید عالمی عاشق دنیاست، به دینتان از او بدگمان باشید).
این کلام حضرت عیسی(ع) در حقیقت یک آینه است؛ هر کس خود را در آن ببیند، میفهمد واقعاً «عالم» است یا فقط «حامل علم» و «مدعی علم».
خلاصهٔ سخن مسیح(ع):
عالم واقعی کسی است که آخرت را بر دنیا، و نفع ابدی را بر ضرر زودگذر ترجیح میدهد.
کسی که برعکس این است، هرچند کوهی از کتاب خوانده باشد، از اهل علم نیست؛ از اهل غرور و غفلت است.
;